Tartma, çevremizdeki nesnelerin ağırlığını yani kütlesini öğrenmek için yapılan bir ölçme işlemidir. İnsanlar günlük hayatta birçok kez tartma yapma ihtiyacı duyarlar. Pazardan aldığımız meyvelerin kaç kilogram olduğunu öğrenmek, mutfakta bir tarif uygularken un veya şeker ölçmek, kargo göndermek için bir paketin ağırlığını bilmek hep tartma ile ilgilidir. Bu yüzden tartma konusu hem günlük yaşamda hem de okulda çok önemli bir yer tutar.
- sınıf düzeyinde tartma işlemleri daha çok karşılaştırma yoluyla öğretilir. Çocuklar önce “ağır” ve “hafif” kavramlarını öğrenirler. Bir cismin daha ağır olması, onun daha fazla kütlesi olduğu anlamına gelir. Bir eşya kolayca kaldırılabiliyorsa hafif, zor kaldırılıyorsa daha ağırdır. Örneğin bir pamuk hafifken, bir taş genellikle daha ağırdır. Ancak her zaman büyüklüğü fazla olan nesne ağır olmayabilir. Büyük bir sünger hafif, küçük bir metal parçası ise ağır olabilir. Bu nedenle tartma işlemi çocuklara yalnızca gözle bakarak değil, deneyerek sonuca ulaşma becerisi kazandırır.
Tartma için en çok kullanılan araç eşit kollu terazidir. Eşit kollu terazi iki kola sahiptir ve dengede durur. Bir kefeye tartmak istediğimiz nesneyi koyarız, diğer kefeye ise ağırlığını bildiğimiz cisimler ya da birimler yerleştiririz. Eğer iki kefe aynı seviyede duruyorsa, ağırlıklar eşit demektir. Eğer bir kefe aşağıya doğru inerse o taraftaki nesne daha ağırdır. Yukarıda kalan kefe ise daha hafifi gösterir. Bu mantık sayesinde öğrenciler ağırlıkları kıyaslayarak hangi nesnenin daha ağır olduğunu kolayca anlayabilir.
- sınıfta henüz kilogram ve gram gibi standart ağırlık birimleri ayrıntılı olarak öğretilmez. Bunun yerine standart olmayan ağırlık birimleri kullanılır. Örneğin fasulye, taş, legolar, plastik kapaklar ya da düğmeler ağırlık birimi gibi kullanılabilir. Öğrenciler böylece “Bu kalem 3 kapak ağırlığında” veya “Bu oyuncak araba 6 fasulye ağırlığında” gibi ifadeler kurarak tartma mantığını kavrarlar. Bu çalışmalar ağırlık ölçmeyi eğlenceli ve anlaşılır hâle getirir.
Tartma konusu aynı zamanda öğrencilerin tahmin yapma becerilerini de geliştirir. Bir nesneyi tartmadan önce “Sence bu daha ağır mı, yoksa daha hafif mi?” şeklinde sorular sorulur. Öğrenci önce tahmin eder, sonra tartarak sonucunu kontrol eder. Böylece hem gözlem yapma hem de sonuca ulaşma yollarını öğrenir.
Ağırlık ölçme becerisi çocukların çevrelerini daha bilinçli değerlendirmelerine yardımcı olur. Kitaplar, oyuncaklar, yiyecekler, okul araçları gibi günlük eşyaların ağırlıkları hakkında yorum yapabilir hâle gelirler. Aynı zamanda pazarda tartılan ürünleri izleyerek gerçek yaşamla ilişki kurarlar. Ebeveynler ya da öğretmenler mutfakta çocuklara sebze veya meyveleri tarttırarak konuyu pekiştirebilir.
Sonuç olarak, tartma konusu öğrencilerin sadece ağırlıkları öğrenmesini değil, karşılaştırma, tahmin, deneyerek öğrenme ve mantık yürütme gibi birçok beceriyi geliştirmesini sağlar. Bu nedenle 1. sınıf düzeyinde tartma, öğrenilmesi keyifli ve günlük yaşamla doğrudan bağlantılı önemli bir konudur.