Gerçek, Mecaz ve Terim Anlam – İlkokul Konu Anlatımı
Kelimeler, cümlede farklı anlamlarda kullanılabilir. Bu anlamlar, gerçek anlam, mecaz anlam ve terim anlam olarak üç gruba ayrılır.
1. Gerçek Anlam
- Bir kelimenin akla gelen ilk, temel ve sözlükteki anlamıdır.
- Kelime cümlede gerçek anlamında kullanılır.
Örnekler:
- Elma çok tatlıydı. (Tatlı, yiyeceğin tadını ifade eder.)
- Kalem defterin üstünde. (Kalem, yazı yazmak için kullanılan araçtır.)
- Bahçedeki ağaçlar yeşerdi. (Yeşerdi, ağacın yaprak açmasını ifade eder.)
2. Mecaz Anlam
- Bir kelimenin, temel anlamının dışında, benzetme ya da çağrışım yoluyla kazandığı anlamdır.
- Mecaz anlamda kullanılan kelimeler gerçek anlamda değildir.
Örnekler:
- Sözleri beni yaktı. (Yakmak, burada üzücü bir etki yaratmak anlamında.)
- Çok çalışarak hayatta yolunu çizdi. (Yol, burada yaşam hedefini ifade eder.)
- Bu yıl işlerimiz açıldı. (Açılmak, burada başarıya ulaşmayı ifade eder.)
3. Terim Anlam
- Bir kelimenin belirli bir bilim, sanat ya da meslek dalında kazandığı özel anlamdır.
- Terimler genellikle teknik bilgiyle ilgilidir.
Örnekler:
- Matematikte kenar uzunluğunu ölçtük. (Kenar, bir geometrik şeklin sınırını ifade eder.)
- Mikroskopla hücrelerin çekirdeğini inceledik. (Çekirdek, biyolojide hücrenin bir parçasıdır.)
- Resim dersinde perspektif çalışması yaptık. (Perspektif, görsel sanatlarla ilgili bir terimdir.)
Örneklerle Karşılaştırma
- Kelime: Yumuşak
- Gerçek Anlam: Bu yastık çok yumuşak.
- Mecaz Anlam: Sana karşı yumuşak davranıyor. (Nazik, anlayışlı.)
- Terim Anlam: Fizikte, yüzeylerin yumuşaklığı sürtünmeyi azaltır.
- Kelime: Işık
- Gerçek Anlam: Güneş, etrafı ışık ile aydınlatıyor.
- Mecaz Anlam: O, bu karanlık dünyada bir ışık gibi. (Umut veren kişi.)
- Terim Anlam: Fizikte ışık, bir enerji türüdür.
- Kelime: Taş
- Gerçek Anlam: Bahçeden büyük bir taş aldık.
- Mecaz Anlam: Söylediği sözlerle beni taş gibi üzdü. (Kırıcı söz.)
- Terim Anlam: Mimaride, yapıda kullanılan taş bir malzemedir.
-
1 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ince” sözcüğü mecaz anlamında kullanılmıştır?
-
Balkona ince bir çamaşır ipi astık.
-
Merve ince düşünceli bir çocuktur.
-
Ali, hep ince uçlu kalem kullanır.
Doğru!Yanlış! -
-
2 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ağır” sözcüğü gerçek anlamında kullanılmıştır?
-
Ablam ağır bir ameliyat geçirdi.
-
Ahmet, çok ağır konuştu.
-
Adamın elindeki valiz çok ağırdı.
Doğru!Yanlış! -
-
3 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “acı” sözcüğü mecaz anlamında kullanılmıştır?
-
Havada acı bir soğuk vardı.
-
Elime acı biber değdi.
-
Bu turşu çok acı.
Doğru!Yanlış! -
-
4 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “tatlı” sözcüğü gerçek anlamında kullanılmıştır?
-
Akşam yemeğinde çok tatlı yedim.
-
Tatlı tatlı konuşuyoruz .
-
Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.
Doğru!Yanlış! -
-
5 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “boş” sözcüğü mecaz anlamında kullanılmıştır?
-
Aldığım kutunun içi boş çıktı.
-
Dolabın gözleri boş.
-
Boş gözlerle etrafına bakıyordu.
Doğru!Yanlış! -
-
6 Aşağıdaki tümcelerin hangisinde altı çizili sözcük gerçek anlamında kullanılmıştır?
-
Masada bize çok ağır sözler söyledi.
-
Tatlı tatlı gülümsüyordu.
-
Sabaha kadar uyanık olması gerekiyormuş.
Doğru!Yanlış! -
-
7 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “mecaz” anlamlı sözcük yoktur?
-
Doktora boş gözlerle bakıyordu.
-
Mert'in uykusu kaçtı.
-
Kanadı kırık bir martı gördüm.
Doğru!Yanlış! -
-
8 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “aç” sözcüğü mecaz anlamında kullanılmıştır?
-
Bu konuyu biraz aç.
-
Kaleminin ucunu aç.
-
Kitabını aç oku.
Doğru!Yanlış! -
-
9 Hangi cümlede ''terim'' anlamlı sözcük yoktur?
-
Geometride üçgenler konusunu işledik.
-
Eve gelirken Mehmet'i gördüm.
-
Doktor beni stetoskop ile dinledi.
Doğru!Yanlış! -
-
10 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “dal” sözcüğü mecaz anlamında kullanılmıştır?
-
Derin bir uykuya daldı.
-
Çınar ağacının dalı kırılmış.
-
Hangi dalda ayva var.
Doğru!Yanlış! -

















