Tartma, bir nesnenin ne kadar ağır olduğunu öğrenmek için yapılan ölçme işlemidir. Günlük hayatta birçok eşyanın ağırlığını merak ederiz. Örneğin bir elmanın ağır mı hafif mi olduğunu anlamak için tartmamız gerekir. Tartma işlemi sayesinde bir varlığın kütlesini yani ağırlığını öğreniriz. 1. sınıf seviyesinde tartma işlemleri daha çok karşılaştırma, denge kurma ve tahmin etme şeklinde yapılır.
Tartma işleminde genellikle eşit kollu terazi kullanılır. Eşit kollu terazi, iki tarafı da dengede duran özel bir araçtır. Terazinin bir kefesine tartmak istediğimiz nesneyi koyarız. Diğer kefeye ise ağırlığını bilinen cisimler ya da birimler koyarız. Eğer iki kefe dengede olursa, tarttığımız nesnenin ağırlığını da öğrenmiş oluruz. Terazinin bir tarafı aşağıya doğru inerse, o taraftaki nesnenin daha ağır olduğu anlaşılır. Daha yukarıda kalan kefe ise daha hafifi gösterir.
- sınıf düzeyinde tartma işlemlerinde genellikle “ağır – hafif”, “daha ağır – daha hafif”, “eşit ağırlıkta” gibi kavramlar kullanılır. Öğrenciler bu kavramları öğrenerek günlük hayatta karşılaştıkları eşyaları kolayca karşılaştırabilirler. Örneğin bir kitap ile bir kalemi tarttıklarında, kitabın daha ağır olduğunu söyleyebilirler. Bir pamuk ile bir taş arasında karşılaştırma yapıldığında ise taşın daha ağır olduğu anlaşılır.
Tartma işlemlerinde standart olmayan bazı araçlar da kullanılabilir. Örneğin küçük taşlar, kapaklar, fasulyeler veya legolar gibi nesneler ağırlık birimi yerine kullanılabilir. Bu durumda “Bu oyuncak araba 5 kapak ağırlığında” gibi ifadeler kullanılır. Bu tür çalışmalar çocukların tartma mantığını daha iyi anlamasını sağlar.
Tartma sırasında çocuklar nesnelerin yalnızca büyüklüklerine bakarak ağırlık tahmini yapmamayı da öğrenirler. Çünkü bazı nesneler küçük olduğu hâlde ağır olabilir. Örneğin küçük bir metal parçası, büyük bir süngerden daha ağır olabilir. Bu yüzden tartma işlemi çocuklara sadece gözle değerlendirme değil, ölçerek karar verme alışkanlığı kazandırır.
Tartma; markette, pazarda, mutfakta, kısacası günlük yaşamın her alanında kullanılır. Meyve ve sebzelerin kaç kilogram olduğunu öğrenmek, pasta yaparken malzemeleri ölçmek veya bir paketin posta için uygun olup olmadığını anlamak hep tartma işlemi ile yapılır. Bu nedenle tartma konusu hem okulda hem hayatta büyük önem taşır. Öğrenciler bu konuyu öğrendiğinde çevrelerindeki nesnelerin ağırlıkları hakkında daha bilinçli ve doğru değerlendirmeler yapabilirler.